در اواخر دولت آن حضرت ، طبقه فرنگيه پرتكاليه در درياى سواحل فارس مزاحمت به تجار و مترددين مىرسانيدند . آخر الامر به صواب ديد امراى والى انگليسه ، ايلچى آن حضرت نزد پرتكال « 92 » رفتند . وكيل پرتكال به دربار عظمت مدار آن حضرت رسيده ، موازى يك هزار و دو صد تومان براى اخراجات وكيل پرتكال در بندر كنكان مقرر فرمودند . مفصل حالات ، حوالهء « تاريخ » ميرزا خليل اموى صفوى است . از اتفاقات مسموع شده در خانه‌اى كه پادشاهزادگان را شربت شهادت چشانيدند ، در شبهاى جمعه آواز شخصى غايب مىشنوند كه در كمال فصاحت و بلاغت سورهء مباركهء يس تلاوت مىكند . در كتب فضلا و مورخين مطالعه كرده و از ريش سفيدان معمر قزلباشيه نيز شنيده شد ، كه چون نامحمود غلزه مردود به اين امر شنيع مرتكب گرديد ، ديوانه شده ، تمام گوشت بدن خود را از دندان كنده و جويده و گزيد . چون كارش به اينجا رسيد ، به صواب ديده والده‌اش ، اشرف پسر عمش او را خفه نموده به جاى او نشست . مصرع : با آل على هركه در افتاد بر افتاد گويند محمود چندى با سلطان شهيد « 93 » در مقام بندگى درآمده ، بعد آن حضرت را محبوس ساخت ( 119 ر ) چون شنيد كه روميان به كمك آن حضرت مىرسند ، آن حضرت را به درجهء شهادت رسانيده ، نعش مباركش را به دار المؤمنين معصومهء قم روانه نمود . الحال در جوار مزار فايض الانوار آن بزرگوار آسوده است . فتنهء محمود و مكرر قتل عام به اصفهان به تخصيص به روزهاى جمعه مرتكب قتل خلق اللّه مىشد . اين واقعه در سنه يك هزار و يك صد و سى و پنج اتفاق افتاد . شهادت آن

--> ( 92 ) - مراد كشور پرتغال است كه توسط اسپانيا موفق به برقرارى مؤسسات در رابطه تجارى در سواحل جنوبى ايران شده بود . ( 93 ) - شاه حسين صفوى پس از كشته شدن به امر اشرف افغان به سلطان شهيد معروف شد . براى اطلاع از چگونگى زندگانى سلطان حسين صفوى بعد از خلع از سلطنت رجوع كنيد به « سفرنامه كروسينسكى » ، با مقدمه و تصحيح مريم مير احمدى ( تهران 1363 ) .